Σχεδιάζοντας ένα διαπλανητικό δίκτυο

Eπικοινωνία στο διάστημα: Mars Express

 

18 April 2012
Αξιόπιστη πρόσβαση στο διαδίκτυο για τους αστροναύτες που βρίσκονται σε κάποιο διαστημικό σταθμό; Και για τον έλεγχο ενός οχήματος στην επιφάνεια της Σελήνης ή τόσο μακριά όσο ο πλανήτης Άρης από κάποιο διαστημόπλοιο σε τροχιά γύρω τους; Είναι μονάχα μερικές από τις καινοτόμες τεχνολογίες που αναπτύσσει η ESA για μελλοντικές αποστολές στο μακρινό διάστημα.
 
Τι κοινό έχουν οι δορυφόροι παρατήρησης της Γης με τους αστροναύτες οι οποίοι στέλνουν εικόνες σε πραγματικό χρόνο από το Διεθνή Διαστημικό Σταθμό; Η απάντηση είναι ότι όλοι στέλνουν δεδομένα πίσω στη Γη. Οι απαιτήσεις για την αναμετάδοση πληροφοριών στο διάστημα αναμένεται, ωστόσο, να αυξηθούν τα επόμενα χρόνια.

Στο μέλλον, οχήματα στον πλανήτη Άρη και σε μη επανδρωμένες βάσεις στη Σελήνη θα καθοδηγούνται από δορυφόρους που θα έχουν τοποθετηθεί σε τροχιά γύρω τους. Αστροναύτες θα ταξιδεύουν μέχρι αστεροειδές, εκατοντάδες εκατομμύρια χιλιόμετρα μακριά από τη Γη, και θα χρειάζεται να επικοινωνούν με άλλους αστροναύτες, κέντρα ελέγχου και εξελιγμένα συστήματα με τα οποία θα είναι εξοπλισμένα τα διαστημόπλοιά τους.

Και όλες αυτές οι δραστηριότητες απαιτούν για το συντονισμό τους ένα αξιόπιστο και ευέλικτο δίκτυο αναμετάδοσης πληροφοριών.  

	H δορυφορική κεραία Cebreros με διάμετρο 35 μέτρα

Θέτοντας τα θεμέλια για την εξερεύνηση του διαστήματος στο μέλλον
 
«Μελετάμε πως οι τεχνικές προδιαγραφές συσκευών, όπως κινητά τηλέφωνα και φορητοί υπολογιστές, θα μπορούσαν να έχουν εφαρμογή σε μία νέα γενιά από διαδικτυωμένες ηλεκτρονικές συσκευές,» εξηγεί ο Nestor Peccia, υπεύθυνος για την ανάπτυξη λογισμού για το επίγειο στέλεχος διαστημικών αποστολών στο Ευρωπαϊκό Κέντρο Διαστημικών Επιχειρήσεων, στο Darmstadt της Γερμανίας.

«Ωστόσο, τα μελλοντικά σχέδια μας δεν περιορίζονται στη δημιουργία ενός διαστημικού διαδικτύου· ερευνούμε πως θα μπορούσαν διαστημικές υπηρεσίες όπως η ESA και η NASA να συνεργαστούν και διαστημικές αποστολές τους να ανταλλάσσουν δεδομένα μεταξύ τους αλλά και με επίγειους σταθμούς σε πραγματικό χρόνο, καθώς και νέες τεχνικές προδιαγραφές για τον έλεγχο διαστημοπλοίων σε τροχιά.»
 

Ανάπτυξη ελεύθερου λογισμικού μέσα από συνεργασία

Από το 1982, ειδικοί της ESA, NASA και άλλων διαστημικών υπηρεσιών, καθώς και από την ευρύτερη διαστημική βιομηχανία οι οποίοι στελεχώνουν την Consultative Committee for Space Data Systems (CCSDS) έχουν συναντηθεί για να διευρευνήσουν τις δυνατότητες ανάπτυξης νέων τεχνικών προδιαγραφών για την αναμετάδοση δεδομένων η οποία θα βασίζεται σε λογισμικού ανοιχτού κώδικα.
 

Η ανάπτυξη λογισμικού για τον ηλεκτρονικό εξοπλισμό διαστημικών αποστολών και την αναμετάδοση δεδομένων μεταξύ διαστημικών υπηρεσιών, εμπορικών αεροπορικών εταιριών, καθώς και κατασκευαστριών εταιριών δορυφορικών συστημάτων αναμένεται να αποδώσει σε σύντομο χρονικό διάστημα.

Στο μέλλον αναμένεται, άλλωστε, να αυξηθούν οι απαιτήσεις για αναμετάδοση δεδομένων μεταξύ δορυφόρων σε τροχιά, και διαστημόπλοια θα πρέπει να μπορούν να επικονωνούν μεταξύ τους μέσα από αξιόπιστα ραδιοφωνικά κανάλια, ακόμα και εάν περιφέρονται γύρω από τον Άρη με ταχύτητα πολλών χιλιάδων χιλιομέτρων την ώρα.
 

Το Μάιο του 2008, η αποστολή της ESA Mars Express προσέφερε ένα κρίσιμο κόμβο για τη μετάδοση πληροφοριών προς και από το διαστημικό όχημα της NASA Phoenix στην διάρκεια της προσεδάφισης και απομάκρυνσής του από τον κόκκινο πλανήτη. Τον Αύγουστο θα προσφέρει τις υπηρεσίες του σε μία διαφορετική αποστολή της NASA, στο Mars Science Laboratory.

Mία σύντομη παρουσίαση του Ευρωπαϊκού Κέντρου Διαστημικών Επιχειρήσεων

Το Δεκέμβριο του 2011, το δίκτυο επίγειων σταθμών που διαθέτει η ESA για τον εντοπισμό δορυφόρων σε τροχιά γύρω από τη Γη προσέφερε καθημερινά στο κέντρο ελέγχου της Ρωσικής αποστολής Phobos-Grunt που είχε χαθεί λίγο μετά την εκτόξευσή του ένα παράθυρο τριών ωρών επικοινωνίας.
 

Αστροναύτες και ρομπότ συνεργάζονται στον Άρη

Τον Οκτώβριο, ένας αστροναύτης στο Διεθνή Διαστημικό Σταθμό θα επιχειρήσει να ελέγξει από απόσταση ένα πειραματικό όχημα το οποίο θα βρίσκεται στο Κέντρο Επιχειρήσεων της ESA, δοκιμάζοντας να προσομοιώσει τις συνθήκες επικοινωνίας μεταξύ ενός οχημάτος στην επιφάνεια του Άρη και του διαστημοπλοίου σε τροχιά γύρω από τον κόκκινο πλανήτη.
 

	To Eurobot συνεργάζεται με ένα αστροναύτη

Για το σκοπό αυτό απαιτείται αξιόπιστη τηλεπικοινωνιακή σύνδεση, ώστε αστροναύτες, ρομποτικά οχήματα και το κέντρο ελέγχου να μπορούν να συνεργαστούν αποτελεσματικά μεταξύ τους.

«Η ανάπτυξη τεχνικών προδιαγραφών και ο σχεδιασμός του τηλεπικοινωνιακού συστήματος δεν είναι το πιο περίβλεπτο σκέλος της εξερεύνησης του διαστήματος· είναι ωστόσο απαραίτητο για την επιτυχία μία διαστημικής αποστολής, όπως να στείλουμε έναν αστροναύτη στον Άρη,» σημείωσε ο Nestor Peccia.
 

Αυτά είναι μονάχα μερικά από τα θέματα που συζητώνται στο συνάντηση της CCSDS που πραγματοποιείται τις ημέρες αυτές στο Darmstadt, στην οποία συμμετέχουν διαστημικές υπηρεσίες από 20 διαφορετικές χώρες, ανάμεσά τους και η ESA, η NASA, η ASI, η CNES, η Roscosmos, το DLR and η JAXA.

---

Περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να αναζητήσετε στην ιστοσελίδα της συνάντησης

---

O André στο παρατηρητήριο Cupola Σβήστε τα φώτα, ο André θα σας περιμένει

31 March 2012
Θα σβήσετε τα φώτα στο σπίτι σας απόψε για την Ώρα της Γης; Ο αστροναύτης της ESA André Kuipers θα περιμένει στο Διεθνή Διαστημικό Σταθμό όπου βρίσκεται τους τελευταίους μήνες να δει όπου βρίσκεται τα φώτα να σβήνουν στη Γη.

Η Ώρα της Γης είναι μία παγκόσμια περιβαλλοντική πρωτοβουλία για την αντιμετώπιση των συνεπειών της κλιματικής αλλαγής. Απόψε το βράδυ, στις 8.30 μ.μ., τα φώτα θα σβήσουν σε κάθε γωνιά της Γης. Ο André Kuipers, πρεσβευτής του World Wide Fund (WWF), και η ESA θα συμμετέχουν.  

	H Eυρώπη τη νύχτα

Η κατανάλωση ενέργειας έχει αυξηθεί δραματικά τα τελευταία χρόνια. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι τα φώτα των κατοικημένων περιοχών, τα οποία είναι ορατά από το διάστημα. Η εικόνα της Ευρώπης ένα ανέφελο βράδυ του 2010 είναι εντυπωσιακά πιο φωτεινή από την εικόνα που έχει στείλει δορυφόρος της ΝΑSA το 1992.

Οι αστροναύτες στο Διεθνή Διαστημικό Σταθμό έχουν την ευκαιρία να δουν τη Γη από ψηλά. Ο André αποκαλεί τον πλανήτη μας «Διαστημόπλοιο Γη». Από ύψος περίπου 400 χιλιομέτρων, όπου βρίσκεται ο Διαστημικός Σταθμός, η Γη φαίνεται όμορφη, αλλά και ευάλωτη ταυτόχρονα.
 

Ο André έστειλε πριν λίγες εβδομάδες ένα ξεχωριστό βίντεο του Βόρειου Σέλαος, όπως φαινόταν από το γυάλινο θόλο του Διαστημικού Διαστημικού Σταθμού. Το φωτεινό ουράνιο φαινόμενο προκαλείται από την είσοδο στην ατμόσφαιρα της Γης ηλεκτρικά φορτισμένων σωματιδίων που ακτινοβολεί ο Ήλιος.
 

H αποστολή Swarm

Για να μπορέσουμε να κατανοήσουμε το Σέλας, θα πρέπει να κοιτάξουμε τη Γη με τρόπο που οι κάτοικοί της δεν μπορούν από την επιφάνεια της Γης. Επιπλέον, οι δορυφόροι παρακολουθούν μεταβολές της ατμόσφαιρας και των πάγων στους πόλους που το ανθρώπινο μάτι δεν έχει την ικανότητα να δει.

Μία νέα αποστολή της ΕSA, Swarm θα αποτελείται από τρεις δορυφόρους οι οποίοι θα εκτοξευτούν το επόμενο καλοκαίρι και σκοπό έχει να μελετήσει το μαγνητικό πεδίο της Γης. Θα προσφέρει λεπτομερή εικόνα του μαγνητικού πεδίου που λειτουργεί σαν ασπίδα προστασίας από τη ροή σωματιδίων μεγάλης ενέργειας από τον Ήλιο.

Η αποστολή του Swarm θα προσφέρει ακόμα νέα στοιχεία για το εσωτερικό της Γης.

Η ΕSA ξεκίνησε το 1977 με τις πρώτες διαστημικές αποστολές παρέχει παρατηρησιακά δεδομένα στους επιστήμονες που μελετούν την επίδραση της ανθρώπινης δραστηριότητας στο οικοσύστημα του πλανήτη μας και θα συνεχίσει την παρατήρηση της Γης από το διάστημα.

Παρά το γεμάτο με επιστημονικά πειράματα πρόγραμμά του, ο André θα βρει λίγο ελεύθερο χρόνο για να φωτογραφίσει την Ώρα της Γης από το διάστημα. Ελπίζουμε ο ουρανός να είναι καθαρός από σύννεφα, καθώς σε αντίθεση με κάποιους δορυφόρους της ESA, δεν μπορεί να δει μέσα από αυτά· μπορεί ωστόσο να αιχμαλωτήσει με το φωτογραφικό φακό του την ομορφιά του πλανήτη μας.
 

Νεαροί αστέρες τρεμοσβήνουν στην καρδιά του Ωρίωνα

Νεαροί αστέρες στο Νεφέλωμα του Ωρίωνα

 

5 March 2012
Αστρονόμοι με τη βοήθεια των διαστημικών τηλεσκοπίων Herschel της ESA και Spitzer της NASA παρατήρησαν ασυνήθιστα ταχείες μεταβολές στη λαμπρότητα νέων αστέρων, οι οποίοι γεννήθηκαν μέσα στο γνώριμο περιβάλλον του Νεφελώματος του Ωρίωνα.
 
Εικόνες από ένα επιστημονικό όργανο του Herschel σχεδιασμένο να λειτουργεί στην περιοχή του μακρινού υπεριώδους, και από δύο ανιχνευτές ακτιβολίας με μικρότερο μήκος κύματος του Spitzer συνθέτουν μια λεπτομερή εικόνα αστεριών που σχηματίζονται στην καρδιά ενός από τα πιο γνωστά αντικείμενα του νυχτερινού ουρανού.

Το Νεφέλωμα του Ωρίωνα βρίσκεται σε απόσταση 1350 ετών φωτός από τη Γη και εμφανίζεται σε περίοπτη θέση στους χειμωνιάτικους ουρανούς προς τέρψη των Ευρωπαίων παρατηρητών.

Γνωστό και σαν Ξίφος του Ωρίωνα, το νεφέλωμα διακρίνεται κάτω από τα τρία αστέρια που αποτελούν τη ζώνη του Ωρίωνα του Κυνηγού, ενός από τους πιο εύκολα αναγνωρίσιμους αστερισμούς.

Πρόκειται για ένα από τα λίγα νεφελώματα που μπορούν να γίνουν ορατά με γυμνό μάτι και αποτελεί ένα δημοφιλή στόχο για ερασιτέχνες αστρονόμους.

Στο εσωτερικό του νεφελώματος βρίσκεται η πλησιέστερη στη Γη περιοχή γέννησης νέων αστέρων, όπου εντονή υπεριώδη ακτινοβολία που εκπέμπουν οι θερμοί νέοι αστέρες έχει σαν αποτέλεσμα αέρια και η σκόνη που έχει συγκεντρωθεί να λάμπουν.

Μέσα στο σύννεφο σκόνης φιλοξενούνται νεότεροι αστέρες, οι οποίοι βρίσκονται ακόμα στο αρχικό στάδιο της εξέλιξης και αόρατη στην περιοχή μηκών κύματος του ορατού φωτός.

Ο νέος αυτός συνδυασμός εικόνων από το μακρινό και κοντινό υπέρυθρο επιτρέπει στους αστρονόμους να διεισδύσουν στο νέφος σκόνης και να αποκαλύψουν τους εμβρυϊκούς αστέρες που περιβάλλει.

Ένας νέος αστέρας σχηματίζεται από πυκνό νέφος αερίου και σκόνης όταν αυτό αρχίσει να καταρρέει κάτω από το ίδιο του το βάρος, δημιουργώντας ένα θερμό πρωτοαστέρα, τον οποίο περιβάλλει ένας περιστρεφόμενος δίσκος και ένα κέλυφος αερίου.

Μέρος από το υλικό αυτό, αφού θα στροβιλιστεί γύρω από τον αστέρα για μερικές εκατοντάδες χιλιάδες χρόνια, θα προσκοληθεί επάνω του και όταν η μάζα του ξεπεράσει μία κρίσιμη τιμή, η πυρηνική σύντηξη που θα ξεκινήσει στον πυρήνα του θα ολοκληρώσει το σχηματισμό του αστέρα.

Από το εναπομείναν αέριο και σκόνης στο δίσκο που περιβάλλει τον πρωτοαστέρα είναι πιθανόν να σχηματίστει κάποιο πλανητικό σύστημα - όπως συνέβη με το δικό μας Ηλιακό Σύστημα.

Μια ομάδα αστρονόμων με επικεφαλής το Nicolas Billot του Ιnstitut de Radiasatronomie Millimétrique, στη Γρανάδα της Ισπανίας, με τη βοήθεια του διαστημικού τηλεσκοπίου Herschel συγκέντρωσαν εικόνες του Νεφελώματος του Ωρίωνα μία φορά την εβδομάδα το χειμώνα και την άνοιξη της περασμένης χρονιάς.

Η ειδική κάμερα και το φασματόμετρο (Photodetector Array Camera and Spectrometer - PACS) με τα οποία είναι εξοπλισμένο το Herschel ανίχνευσαν στην περιοχή του μακρινού υπέρυθρου σωματίδια ψυχρής σκόνης στους δίσκους γύρω από νεοεμφανιζόμενους αστέρες.

Οι παρατηρήσεις αυτές συνδυάστηκαν με παλαιότερες εικόνες που είχαν ληφθεί από το διαστημικό τηλεσκόπιο Spitzer σε μικρότερα μήκη κύματος, στην περιοχή του κοντινού υπέρυθρου, και απεικονίζουν παλαιότερα και θερμότερα αντικείμενα.

Προς μεγάλη έκπληξη των αστρονόμων, η λαμπρότητα των νέων αστεριών παρουσίαζε μταβολή της τάξης του 20% στη διάρκεια των λίγων εβδομάδων που διήρκεσαν οι παρατηρήσεις. Η αύξηση της φωτεινότητας ενός νέου αστέρα είναι μία διαδικασία που διαρκεί χρόνια ή ακόμα και αιώνες. Τώρα, αναζητούν μία πιθανή εξήγηση για το λόγο που συμβαίνει κάτι τέτοιο.

Ένα πιθανό ενδεχόμενο είναι λεπτά νήματα αερίου με κατεύθυνση από το εξωτερικό του δίσκου που περιβάλλει τον αστέρα προς το εσωτερικό του να το θερμαίνουν και να τον κάνουν να λάμπει προσωρινά.

Ένα άλλο σενάριο που μελετούν οι αστρονόμοι είναι ψυχρό υλικό να στοιβάζεται στο εσωτερικό του δίσκου και να σκιάζει το εξωτερικό του, κάνοντας τον να φαίνεται κατά περιοχές πιο σκοτεινό.

Και στις δύο περιπτώσεις, ώστοσο, εξέλιξη των νεαρών αστέρων είναι κάθε άλλο παρά μια συνεχή και αδιάκοπη διαδικασία.

«Από την άλλη, οι παρατηρήσεις που συγκέντρωσε το Herschel μας εκπλήσσουν, όσο και μας προσφέρουν ενδιαφέρουσες πληροφορίες σχετικά με το τι συμβαίνει στα πρώτα στάδια της γέννησης αστέρων και πλανητών», σχολιάζει ο Göran Pilbratt, επιστήμονας της ESA που εργάζεται για το πρόγραμμα Herschel.

Χάρη στην υψηλή διακριτική ικανότητα του διαστημικού τηλεσκοπίου Herschel στην περιοχή του μακρινού υπέρυθρου, σε συνδυασμό με παρατηρήσεις από το Spitzer σε μικρότερα μήκης κύματος, οι αστρονόμοι έχουν τη δυνατότητα να διεισδύσουν στα μυστικά της γέννησης νέων αστέρων.  
 

Ανδρέας Παπαλάμπρου http://www.astrovox.gr

 Αγαπητοί φίλοι του AstroVox,

Αυτές τις ημέρες, ο πλανήτης Άρης θα βρεθεί σε αντίθεση, δηλαδή ο Άρης, ο Ήλιος και η Γη θα βρίσκονται στην ίδια ευθεία με τη Γη ανάμεσα στα άλλα δύο ουράνια σώματα. Το φαινόμενο, που έχει περίοδο περίπου 26 μήνες, σηματοδοτεί κοντινά περάσματα του κόκκινου πλανήτη από τη Γη δηλαδή ο Άρης θα είναι λαμπρότερος και μεγαλύτερος στον ουρανό και σε καλύτερη θέση για παρατήρηση σε σχέση με άλλες χρονικές στιγμές. Τις επόμενες ημέρες, ο Άρης θα ανατέλλει περίπου με τη δύση του ήλιου και θα είναι ορατός όλο το βράδυ ως ένα πορτοκαλοκόκκινο αντικείμενο με σταθερό φως κάτω από τον αστερισμό του Λέοντα (δείτε συνημμένη φωτό), φωτεινότερο από τα άστρα της περιοχής. Μεσουρανεί λίγο μετά τις 00:30 τα μεσάνυχτα, περίπου στις 60 μοίρες ψηλά στο νότιο ουρανό. Μπορείτε ανά πάσα στιγμή να προσανατολιστείτε στον ουρανό από τον χάρτη που υπάρχει ως link στην κεντρική σελίδα του AstroVox.

Η απόσταση του Άρη από τη Γη μεταβάλλεται συνέχεια και μόνο κοντά στις αντιθέσεις πλησιάζει αρκετά ώστε να μπορούν οι παρατηρητές να διακρίνουν καθαρά στοιχεία της επιφάνειάς του. Αυτή η ελάχιστη απόσταση, όμως, δεν είναι ίδια σε κάθε αντίθεση καθώς εξαρτάται από τη θέση των τροχιών όπου θα σημειωθεί. Η αντίθεση του 2012 δεν είναι ιδιαίτερα ευνοϊκή καθώς είναι κοντά στο σημείο όπου οι τροχιές απέχουν περισσότερο, παρόμοια με την αντίθεση του 2010, όμως δεν παύει να αποτελεί μια άριστη ευκαιρία για παρατήρηση του Άρη η οποία δίνεται για κάποιο διάστημα πριν και μετά από τις αντιθέσεις. Ήδη εδώ και μερικούς μήνες οι ερασιτέχνες αστρονόμοι τον παρατηρούν και των φωτογραφίζουν. Είναι φανερή η αυξανόμενη λαμπρότητα του πλανήτη Άρη που αυτές τις ημέρες θα μεσουρανεί στη 1 παρά είκοσι τα ξημερώματα και θα έχει φαινόμενο μέγεθος περίπου -1.2. Η φαινόμενη διάμετρός του θα φτάσει τα 13.9 δεύτερα λεπτά του τόξου στο σημείο εγγύτερης προσέγγισης στη Γη (5 Μαρτίου, με την αντίθεση να είναι στις 3 Μαρτίου), ελαφρά μικρότερη από την προπέρσινη αντίθεση. Όσοι παρατηρήσατε τον Άρη πρόπερσι στην αντίθεση, μπορείτε να περιμένετε κάτι αντίστοιχο και φέτος.

Ο Άρης είναι ένα πλανήτης με ιδιαίτερες προκλήσεις τόσο στην παρατήρηση όσο και στη φωτογράφηση και οι φίλοι του ουρανού σίγουρα πρέπει να στρέψουν και εκεί την προσοχή τους τις επόμενες ημέρες. Υψηλή μεγέθυνση, παρατήρηση όταν θα είναι σταθερή η ατμόσφαιρα και το δυνατόν μεγαλύτερο τηλεσκόπιο προτείνονται ενώ μπορούν προαιρετικά να χρησιμοποιηθούν και φίλτρα πλανητικής παρατήρησης. Με κιάλια δεν είναι δυνατό να διακρίνει κανείς λεπτομέρειες στην επιφάνειά του.

Οι επόμενες αντιθέσεις θα είναι καλύτερες, πάντως, με αποκορύφωμα το 2018 όταν και ο Άρης θα έχει φαινόμενη διάμετρο 24.31 δεύτερα λεπτά, τη δεύτερη μεγαλύτερη μετά την αντίθεση του 2003 για 45 χρόνια. Μέχρι τότε, όμως, θα εκμεταλλευτούμε αυτή την ευκαιρία και θα παρατηρήσουμε τον Άρη έστω και σε λίγο μικρότερη φαινόμενη διάμετρο.

Αναλυτικές πληροφορίες για την επερχόμενη αντίθεση:
http://www.alpo-astronomy.org/jbeish/2012_MARS.htm

Σχετική συζήτηση στο AstroVox:
http://www.astrovox.gr/forum/viewtopic.php?t=15894

Μια σχετική παρουσίαση:
http://www.youtube.com/watch?v=yoAgofnW9fM

Υπενθυμίζουμε ότι μπορείτε να ενημερώνεστε για αστρονομικά γεγονότα από το AstroVox και μέσω κοινωνικών δικτύων:
http://twitter.com/astrovoxgr
http://www.facebook.com/astrovox

Καλές παρατηρήσεις σε όλους!
Ανδρέας Παπαλάμπρου
http://www.astrovox.gr

Μήπως η Αφροδίτη αλλάζει ταχύτητα;

Ο πλανήτης Αφροδίτη σε κίνηση 18 February 2012 Το διαστημόπλοιο της ESA Venus Express ανακάλυψε πως ο καλυμμένος από πυκνά σύννεφα γειτονικός μας πλανήτης περιστρέφεται με μια ταχύτητα ελαφρώς μικρότερη από εκείνη που είχε υπολογισθεί παλαιότερα. Έχοντας τη δυνατότητα να διαπεράσει την πυκνή ατμόσφαιρα της Αφροδίτης, ανακάλυψε ότι κάποια χαρακτηριστικά της επιφάνειας της δε βρίσκονταν ακριβώς εκεί όπου θα έπρεπε. Με τη βοήθεια του VIRTIS, ένα επιστημονικό όργανο σχεδιασμένο να λειτουργεί στην περιοχή του υπέρυθρου για να διεισδύει στο στρώμα από σύννεφα που καλύπτει τον πλανήτη, οι επιστήμονες υπολόγισαν ότι χαρακτηριστικά της επιφάνειας του είχαν μετατοπιστεί μέχρι και 20 χιλιόμετρα από τη θέση όπου θα βρίσκονταν εάν η Αφροδίτη περιστρεφόταν με την ταχύτητα που είχε μετρήσει το διαστημόπλοιο της NASA Magellan στις αρχές της δεκαετίας του '90. Οι νέες μετρήσεις που έχει συγκεντρώσει το διαστημόπλοιο σε τροχιά γύρω από την Αφροδίτη έχουν βοηθήσει τους επιστήμονες να καθορίσουν εάν ο πλανήτης διαθέτει ένα στέρεο ή υγρό πυρήνα, κάτι που θα μας βοηθούσε να κατανοήσουμε καλύτερα τη δημιουργία του, καθώς και τον τρόπο με τον οποίο εξελίχθηκε.   Venus Express Στην περίπτωση που η Αφροδίτη διαθέτει στέρεο πυρήνα, κάτι τέτοιο θα σήμαινε πως η μάζα της θα ήταν συγκεντρωμένη στο κέντρο της. Σε αυτήν την περίπτωση, η περιστροφή του πλανήτη δεν θα επηρεαζόταν σημαντικά από εξωτερικές δυνάμεις. Οι πιο σημαντικές από τις δυνάμεις που δέχεται έχουν την πηγή της στην πυκνή ατμόσφαιρα του πλανήτη - εκτιμάται ότι η πίεση είναι 90 φορές μεγαλύτερη από εκείνη της Γης και αέριες μάζες, οι οποίες κινούνται με υψηλές ταχύτητες, διαταρράσουν την ταχύτητα περιστροφής λόγω της τριβής που αναπτύσσεται με την επιφάνεια του εδάφους. Η Γη βρίσκεται υπό την επίδραση παρόμοιων δυνάμεων, οι οποίες προέρχονται από ανέμους που πνέουν, καθώς και τις παλίρροιες που παρατηρούνται σε ωκεανούς και θάλασσες. Η διάρκεια μιας γήινης ημέρας μπορεί να μεταβληθεί μέχρι και ένα χιλιοστό του δευτερόλεπτου, ανάλογα με την ταχύτητα και κατεύθυνση των ανέμων, όσο και τις θερμοκρασίες που επικρατούν στη διάρκεια κάθε χρόνου. Τις δεκαετίες του '80 και του '90, τα διαστημόπλοια Venera και Magellan σχεδίασαν χάρτες της επιφάνεια της Αφροδίτης, η οποία παρέμενε κάτω από πέπλο μυστηρίου και από μία πυκνή ατμόσφαιρα πλούσια σε δηλητηριώδη αέρια. Οι χάρτες αυτοί μας έδωσαν την πρώτη λεπτομερή και ολοκληρωμένη εικόνα ενός τόσο ξεχωριστού, όσο και εχθρικού περιβάλλοντος. Κατά τη διάρκεια της τετραετούς αποστολής του, το Magellan είχε την ευκαιρία να παρατηρήσει χαρακτηριστικά στην επιφάνεια του πλανήτη και να συγκεντρώσει μετρήσεις που επέτρεψαν στους επιστήμονες να υπολογίσουν τη διάρκεια μίας μέρας, η οποία ισοδυναμεί με εκείνη 243,0185 ημερών στη Γη. Ωστόσο, χαρακτηριστικά στην επιφάνεια της Αφροδίτης τα οποία παρατηρήθηκαν 16 χρόνια αργότερα από την αποστολή Venus Express θα μπορούσαν να ταυτίζονται με εκείνα που παρατηρήθηκαν από το Magellan, εάν η διάρκεια της ημέρας είναι κατά μέσο όρο 6,5 λεπτά μεγαλύτερη από εκείνη που είχε αρχικά υπολογίσει το Magellan.   «Mετατόπιση» κάποιων χαρακτηριστικών της Αφροδίτης Κάτι τέτοιο φαίνεται να συμφωνεί και με τις πιο πρόσφατες μετρήσεις που πραγματοποιήθηκαν από τη Γη με ειδικά ραντάρ για μεγάλα χρονικά διαστήματα. «Όταν οι δύο χάρτες δεν συμφωνούσαν, θεώρησα πως είχε γίνει κάποιο λάθος στους υπολογισμούς μου, καθώς το Magellan μέτρησε την τιμή με ιδιαίτερα μεγάλη ακρίβεια, ωστόσο είχαμε ελέγξει κάθε πιθανό λάθος που περνούσε από το μυαλό μας,» σημείωσε ο Nils Muller από το Γερμανικό Αεροδιαστημικό Κέντρο DLR, ο οποίος είναι επικεφαλής της ομάδας συγγραφέων που δημοσίευσε μία ερευνητική εργασία σχετικά με την περιστροφή της Αφροδίτης. Επιστήμονες, μεταξύ των οποίων και ο Özgur Karatekin του Βασιλικού Αστεροσκοπείου του Βελγίου, εξέτασε την πιθανότητα τυχαίων μικρής χρονικής διάρκειας διακυμάνσεων στην διάρκεια της ημέρας της Αφροδίτης, ωστόσο κατέληξε στο συμπέρασμα πως κατά μέσο όρο θα πρέπει το άθροισμά τους να είναι μηδενικό. Από την άλλη, πρόσφατα ατμοσφαιρικά μοντέλα έδειξαν ότι ίσως ο καιρός στον πλανήτη να χαρακτηριζόταν από κύκλους διάρκειας δεκαετίων, οι οποίοι θα μπορούσαν να συνοδεύονταν από εξίσου μακροχρόνιες αλλαγές στην περίοδο περιστροφής. Μεταξύ άλλων, οι επιστήμονες μελετούν την μεταβολή της στροφορμής τόσο της Αφροδίτης και της Γης, όταν οι δύο πλανήτες βρίσκονται σε μικρή σχετικά απόσταση ο ένας από τον άλλο. «Ο ακριβής προσδιοριστμός του ρυθμού περιστροφής της Αφροδίτης θα βοηθήσει τον σχεδιασμό μελλοντικών διαστημικών αποστολών, καθώς θα χρειαστούν λεπτομερείς πληροφορίες για την επιλογή των πιθανών σημείων προσγείωσης», εξήγησε ο Håkan Svedhem, ένας από τους επιστήμονες της ESA που εργάζονται στο πρόγραμμα Venus Express. Παρόλο που περαιτέρω μελέτη είναι απαραίτητη, το διαστημόπλοιο Venus Express αποδεικνύει ήδη την ικανότητα του να διεισδύει στο μυστήριο αυτού του τόσο αινιγματικού πλανήτη βαθύτερα από όσο είχε κανείς ονειρευτεί.     Επικοινωνείστε με τους ειδικούς της ESA για περισσότερες πληροφορίες     Send this page to a friend

 

Παρακολουθείστε την εκτόξευση του πυραύλου Vega

Vega VV01 ready for launch

13 February 2012
Σας προσκαλούμε να παρακολουθήσουμε μαζί την παρθενική πτήση του πυραύλου Vega, ο οποίος έχει προγραμματιστεί για απογείωση από την Ευρωπαϊκή διαστημική βάση στο Κουρού της Γαλλικής Γουϊάνας μεταξύ 12.00 - 15.00 ώρα Ελλάδος. Η μετάδοση θα ξεκινήσει στις 9.40 ώρα Ελλάδος.

Παρακολουθείστε την εκτόξευση

 
The payload consists of two Italian satellites – ASI’s LARES laser relativity satellite and the University of Bologna’s ALMASat-1 – as well as seven picosatellites provided by European universities: e-St@r (Italy), Goliat (Romania), MaSat-1 (Hungary), PW-Sat (Poland), Robusta (France), UniCubeSat GG (Italy) and Xatcobeo (Spain). The mission is intended to qualify the overall Vega system, including the vehicle itself, its launch infrastructure and the operations, from the launch campaign to the payload separation and safe disposal of the upper stage.  
 

Περιμένοντας το σήμα για την εκτόξευση του Vega

Ο πύραυλος Vega στην εξέδρα εκτόξευσης

13 February 2012
Όλα είναι έτοιμα για την εκτόξευση του πυραύλου Vega σήμερα. Το Σάββατο, ο νέος πύραυλος εκτόξευσης της ESA πέρασε τις τελευταίες δοκιμασίες στην Ευρωπαϊκή βάση εκτόξευσης, την Επιθεώρηση Ετοιμότητας Εκτόξευσης, και είναι έτοιμος για το πρώτο του ταξίδι.
 
Οι τελευταίες δοκιμασίες έχουν στόχο να επιβεβαιώσουν την τελική κατάσταση του συστήματος εκτόξευσης και της υποδομής που φιλοξενεί τον πύραυλο, μετά την γενική πρόβα της αντίστροφης μέτρησης και της εκτόξευσης του νωρίτερα την προηγούμενη εβδομάδα.

Η πρώτη αποστολή, που φέρει το όνομα VV01, έχει προγραμματιστεί για απογείωση στη διάρκεια ενός χρονικού παραθύρου τριών ωρών, μεταξύ 12.00 - 15.00 ώρα Ελλάδος (ή διαφορετικά 07.00 - 10.00 τοπική ώρα Νέας Γουϊάνας).  

Το χρονικό της αποστολής VV01

Ένα κλάσμα του δευτερολέπτου μετά την ανάφλεξη του προωθητικού κινητήρα P80, ο πύραυλος Vega θα απογειωθεί. Αφού καταναλώσει το σύνολο του καυσίμου με το οποίο έχει τροφοδοτηθεί, θα αποχωριστεί 1 λεπτό και 54 δευτερόλεπτο αργότερα, οπότε θα πυροδοτηθεί ο δεύτερος θάλαμος, Zefiro-23, μέχρι το 3 λεπτό και 43 δευτερόλεπτο.

Περίπου 16 δευτερόλεπτα μετά την απομάκρυνση του δεύτερου θαλάμου, ο τρίτος θάλαμος, Zefiro-9 θα πυροδοτηθεί. Πρώτα θα απομακρυνθεί το ειδικά σχεδιασμένο κάλυμμα προστασίας του πυραύλου κατά την ταχεία άνοδό του στην ατμόσφαιρα της Γης και το 5 λεπτό και 47 δευτερόλεπτο από την εκτόξευση, θα ακολουθήσει ο Zefiro-9.

Ο προωθητικός κινητήρας του τέταρτου θαλάμου, AVUM, θα πυροδοτηθεί για πρώτη φορά το 5 λεπτό και 54 δευτερόλεπτο, και για δεύτερη φορά το 48 λεπτό και 7 δευτερόλεπτο.

Λιγότερο από επτά λεπτά αργότερα, ο Ιταλικός δορυφόρος LARES, εξοπλισμένος με ένα προηγμένο σύστημα laser για τον προσδιορισμό της θέσης του σε σχέση με επίγειους σταθμούς, θα απομακρυνθεί από τον ανώτερο θάλαμο του πυραύλου Vega.

Στο 66 λεπτό και 10 δευτερόλεπτο από την εκτόξευση, ο προωθητικός κινητήρας του AVUM θα πυροδοτηθεί για τρίτη φορά, και στη συνέχεια θα απομακρυνθούν επτά δορυφόροι CubeSats και ο ALMaSat-1, το 70 λεπτό και 35 δευτερόλεπτο.

Ο πύραυλος Vega αναμένεται να έχει ολοκληρώσει την αποστολή του 81 λεπτά μετά την πυροδότηση του πρώτου θαλάμου του.
 

Το χρονικό της αποστολής VV01

 
 
Η τελική δοκιμασία για το Vega
 
Ο πύραυλος Vega θα αναχωρήσει για την αποστολή VV01 από την καινούργια εξέδρα εκτόξευσης στην Ευρωπαϊκή διαστημική βάση, στο Κουρού της Γαλλικής Γουϊάνας, μεταφέροντας συνολικά εννέα δορυφόρους.

Συγκεκριμένα, θα μεταφέρει δύο Ιταλικούς δορυφόρους - το δορυφόρο LARES της Ιταλικής Διαστημικής Υπηρεσίας (ASI) και το δορυφόρο ALMASat-1 του Πανεπιστημίου της Μπολόνια - μαζί με επτά μικροδορυφόρους: e-St@r (Iταλία), Goliat (Ρουμανία), MaSat-1 (Ουγγαρία), PW-Sat (Πολωνία), Robusta (Γαλλία), UniCubeSat GG (Ιταλία) και Xatcobeo (Ισπανία).

Η πρώτη πτήση του Vega θα είναι η τελική δοκιμασία για τον ίδιο τον πύραυλο, την υποδοχή για την εκτόξευσή του στο έδαφος, καθώς και τις διαδικασίες απογείωσης, απομάκρυνσης των δορυφόρων που μεταφέρει και διαχείρισης του ανώτερου θαλάμου του.

Η παρθενική πτήση θα επιβεβαιώσει την ποιότητα των υπηρεσιών που αναμένεται να προσφέρει ο νέος πύραυλος εκτόξευσης.
 

	Vega VV01

Αμέτρητες δυνατότητες
 
Ο Vega αναμένεται να προσφέρει στην Ευρώπη ένα ασφαλές και αξιόπιστο μέσο μεταφοράς επιστημονικών δορυφόρων και δορυφόρων παρατήρησης της Γης, το οποίο θα συμπληρώσει την οικογένεια των πυραύλων Ariane 5 και Soyuz που εκτοξεύονται από την Ευρωπαϊκή βάση στη Γαλλική Γουϊάνα.

Ο νέος πύραυλος έχει σχεδιαστεί για τη μεταφορά πολύ διαφορετικών φορτιών, έτσι ώστε να ανταποκριθεί με μεγάλη ευελιξία στις απαιτήσεις που μπορεί να κληθεί να αντιμετωπίσει στο μέλλον.

Σε αντίθεση με πυραύλους μικρότερου μεγέθους, ο Vega έχει τη δυνατότητα να τοποθετήσει περισσότερους από έναν δορυφόρους σε τροχιά γύρω από τη Γη. Ειδικότερα, είναι σε θέση να μεταφέρει έναν δορυφόρο μαζί με μέχρι έξι μικροδορυφόρους.