H Ελλάδα από το διάστημα: η πόλη των Σερρών στην κοιλάδα του Στρυμόνα

 Η πόλη των Σερρών από ψηλά

2 May 2011

Δεν υπάρχουν πολλές εικόνες από την πόλη των Σερρών, κτισμένη σε ένα από τα πιο ταραγμένα σταυροδρόμια της Ευρώπης, πέρασμα μύριων φυλών, που μπορούν να συγκριθούν με αυτή που έστειλε ο Paolo Nespoli την περασμένη Παρασκευή, 29 Απριλίου.

Το καθημερινό του πρόγραμμα μπορεί να περιλαμβάνει πλήθος εργασιών συντήρησης του Διεθνή Διαστημικού Σταθμού, καθώς και σειρά πειραμάτων στις συνθήκες μικροβαρύτητας που επικρατούν στο διάστημα, πειράματα που είναι αδύνατο να πραγματοποιηθούν στην επιφάνεια της Γης.  

Ωστόσο, ο Ιταλός αστροναύτης βρίσκει χρόνο για την αγαπημένη του ενασχόληση, τη φωτογραφία. Σε αντίθεση με τους άλλους αστροναύτες στο Σταθμό, κάθε φορά που βλέπει κάτι όμορφο έξω από το παράθυρο σηκώνει τη φωτογραφική μηχανή του, μία Nikon D2Xs, για να αποθανατίσει ασύλληπτες πλευρές της Γης.

Στις 24 Μαρτίου, έστρεψε το φακό της φωτογραφικής μηχανής του προς τη Βόρεια Ελλάδα για να μας προσφέρει μία ξεχωριστή εικόνα μιας από τις λίγες αρχαίες πόλης του πολύπαθου ελληνικού τόπου με αδιάκοπη παρουσία από την αυγή των ιστορικών χρόνων μέχρι σήμερα, την πόλη των Σερρών.

Η θέση της στο μέσο της εύφορης κοιλάδας του Στρυμόνα και σε κομβικό σημείο μεταξύ της Κωνσταντικούπολης και της Θεσσαλονίκης την ανέδειξαν σε μία από τις σπουδαιότερες πόλεις της Μακεδονίας, Σήμερα, συνδυάζοντας τη γραφικότητα με το αστικό τοπίο μία σύχρονης μεγαλούπολης, οι Σέρρες είναι μία όμορφη, ζωντανή πόλη.

Στη βόρεια πλευρά, λόφοι και τα πρώτα υψώματα της οροσειράς της Βροντού αγκαλιάζουν την πόλη, η οποία έχει σαν σήμα κατατεθέν τον πευκόφυτο λόφο του Κουλά όπου διασώζεται η αρχαία και βυζαντινή Ακρόπολη. Στα νότια έχει τη γόνιμη κοιλάδα, διαμέσου της οποίας ρέει ο ποταμός Στρυμόνας.

Οι πλατιοί δρόμοι, πάρκα και πλατείες στον πυκνό πολεοδομικό ιστό αποτυπώνονται σε αυτή την ξεχωριστή εικόνα της πόλης των Σερρών με λεπτομέρεια εφάμιλλη δορυφορικών εικόνων υψηλής ευκρίνειας που μας επιτρέπουν να χαζεύουμε τον κόσμο από ψηλά.

Ξεδιπλώνοντας τις πολλές πτυχές του γαλαξία της Ανδρομέδας

Εικόνες του γαλαξία της Ανδρομέδας σε διαφορετικά μήκη κύματος προσέφερε ο στόλος των διαστημικών τηλεσκοπίων της ΕSA. Το ανθρώπινο μάτι είναι ευαίσθητο στην ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολίας που εκπέμπει ο γαλαξίας στα περισσότερα μήκη κύματος, σε καθένα από τα οποία αποκαλύπτεται και μία διαφορετική πτυχή του.

 

Το ορατό φως το οποίο καταγράφεται από τα επίγεια τηλεσκόπια προσφέρει πληροφορίες για αστέρες που λάμπουν στο γαλαξία της Ανδρομέδας. Ωστόσο, καλύπτει μονάχα ένα μικρό μέρος της ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας που εκπέμπουν. Το μεγαλύτερο μέρος δεν είναι ορατό από το ανθρώπινο μάτι και καταγράφεται μονάχα από διαστημικά τηλεσκόπια σε τροχιά γύρω από τη Γη.

Στο ένα άκρο του ηλεκτρομαγνητικού φάσματος, το διαστημόπλοιο Planck ανιχνεύει φωτόνια στην περιοχή των μικροκυμάτων που προδίδουν την παρουσία σωματιδίων σκόνης με θερμοκρασία μερικούς βαθμούς πάνω από το απόλυτο μηδέν. Σωματίδια σκόνης μεγαλύτερης θερμοκρασίας ανιχνεύονται από το διαστημικό τηλεσκόπιο Herschel στην περιοχή του υπέρυθρου και δείχνουν περιοχές γένεσης νέων αστέρων στο εσωτερικό από τις σπείρες του γαλαξία της Ανδρομέδας.

Το τηλεσκόπιο XMM-Newton ανιχνεύει ακτινοβολία με μήκος κύματος μικρότερο από το ορατό φως, στην περιοχή του υπεριώδους και των ακτίνων Χ που προέρχεται από ηλικιωμένα αστέρια προς το τέλος της ζωής τους ή κρουστικά κύματα που διαδίδονται στο διάστημα μετά την έκρηξή τους. Στο κέντρο του γαλαξία της Ανδρομέδας, το XMM-Newton έχει εντοπίσει πληθώρα μεταβλητών αστέρων, κάποιοι από τους οποίους μετά από βίαιη έκρηξη έχουν μεταβληθεί σε υπερκαινοφανείς.

Και το φως που εκπέμπουν αστέρες με πολύ μεγάλη μάζα εκτείνεται μέχρι το υπεριώδες. Συνήθως καταναλώνουν γρήγορα τα πυρηνικά τους καύσιμα και ολοκληρώνουν τον κύκλο της ζωής τους με μία υπερκαινοφανή έκρηξη μέσα σε μερικές δεκάδες εκατομμύρια χρόνια μετά τη γένησή τους. Το υπεριώδες φως συνήθως απορροφάται από τη μεσοαστρική σκόνη και επανεκπέμπεται ως υπέρθρο, και συνεπώς οι περιοχές του γαλαξία της Ανδρομέδας όπου ανιχνεύεται υπεριώδης ακτινοβολία είναι απαλλαγμένες από σκόνη.

Συνδυάζοντας όλες αυτές τις παρατηρήσεις, και αποκαλύπτοντας τα διαφορετικά πρόσωπα του γαλαξία της Ανδρομέδας, οι αστρονόμοι μπορούν να παρακολουθήσουν την εξέλιξη των άστρων στη διάρκεια της μακραίωνης ζωής τους.  

http://www.esa.int/esaCP/SEMXA8Z57NG_Greece_0.htm

Περισσότερες από δύο εκατομύρια πρώτες πτήσεις

Eικόνα από την «πρώτη πτήση» στο διάστημα

21 April 2011
Από τις 12 Απριλίου όταν πρωτοπαρουσιάστηκε, η ταινία με την αναπαράσταση της πρώτης πτήσης του Yuri Gagarin στο διάστημα έχει παιχθεί περισσότερες από 2,6 εκατομμύρια φορές. Το μεγαλύτερο μέρος της ταινίας γυρίστηκε στο Διεθνή Διαστημικό Σταθμό από τον αστροναύτη της ΕSA, Paolo Nespoli.
 
Η πρώτη πτήση του ανθρώπου στο διάστημα πριν από 50 χρόνια διήρκησε μόλις 108 λεπτά. Ο Yuri Gagarin πετώντας με το διαστημόπλοιό του, Vostok-1, γύρω από τη Γη έγινε ο πρώτος άνθρωπος να δει τη θέα από το διάστημα: μυριάδες αστέρια να λαμπυρίζουν στο σκοτεινό ουρανό, ένας φωτεινός  'Ηλιος και η μαγευτική Γη.

Η στιγμή που αντίκρυσε τον πλανήτη μας από το παράθυρο του διαστημοπλοίου του ήταν ίσως και η πιο σημαντική του ταξιδιού του στο διάστημα. Σε μία προσπάθεια να αποτυπωθεί με ακρίβεια η μοναδική θέα που τόσο μάγεψε τον Yuri Gagarin, παλαιότερα γυρίσματα συνδυάστηκαν με νέα από το Διεθνή Διαστημικό Σταθμό.  

Η ιδέα απλή, αλλά δύσκολη στην υλοποίηση

«Όταν ο Gagarin επέστρεψε από το ταξίδι του στο διάστημα, όλοι ήθελαν να μάθουν πως ήταν,» λέει ο σκηνοθέτης Christopher Riley, ο οποίος είχε την ιδέα για την ταινία ‘First Orbit’ («Πρώτη πτήση» στα ελληνικά).

«Αυτό που οι περισσότερο ήθελαν να ρωτήσουν ήταν: πως φαίνεται η Γη από εκεί πάνω; Και αυτό ήταν κάτι που μονάχα ο Gagarin γνώριζε εκείνη τη δεδομένη στιγμή.»

Και έτσι ξεκίνησε να επαναλάβει την πτήση του Vostok-1 και η ESA συμφώνησε να βοηθήσει. Μαζί με το Gerald Ziegler, μηχανικό από το Ευρωπαϊκό Κέντρο Διαστημικών Επιχειρήσεων, υπολόγισαν πότε ακριβώς ο Διαστημικός Σταθμός θα βρισκόταν στο σημείο από το οποίο πέρασε ο Gagarin την ίδια στιγμή της ημέρας. 
 

	O σκηνοθέτης της ταινίας Christopher Riley

Το φως και όλες οι συνθήκες έπρεπε να είναι όσο το δυνατόν πιο κοντά σε ότι είδε ο Gagarin μετά την εκτόξευση στις ακτές της θάλασσας Αράλη, στις 06:07 GMT, όταν κατευθύνθηκε προς τη νυχτερινή πλευρά της Γης, πέταξε πάνω από τον Ειρηνικό Ωκεανό για να συναντήσει το φως της μέρας πάνω από τον Ατλαντικό Ωκεανό, διέσχισε την Aφρικανική ήπειρο, πριν επιστρέψει εκεί από όπου ξεκίνησε, στις 07.55 GMT.

Mε τη βοήθεια των Roland Luettgens και Giovanni Gravili της ESA, ο Gerald και ο Christopher κατάφεραν να βρουν ανάμεσα στις σημειώσεις του Gagarin κάποιες ενδείξεις για τη γωνία από την οποία αντίκρυσε τη Γη, και άλλες λεπτομέρειες, που δώθηκαν στη συνέχεια στο πλήρωμα του Διαστημικού Σταθμού.

Ο Christopher δεν ήθελε να χρησιμοποιήσει δορυφορικές εικόνες, καθώς οι λήψεις από ανθρώπινο χέρι, παρόλο που μπορεί να είναι γεμάτες λάθη και άλλες ατέλειες, είναι πιο αυθεντικές. 
 

	O Paolo Nespoli σε ρόλο καμεραμάν

Ο Paolo Nespoli πίσω από την κάμερα

Η ESA φρόντισε έτσι ώστε τα γυρίσματα να προστεθούν στο καθημερινό πρόγραμμα των αστροναυτών στο Διαστημικό Σταθμό και, μετά από το πρώτο δοκιμαστικό γύρισμα τον περασμένο Νοέμβριο από τον αστροναύτη της NASA Doug Wheelock, ανέλαβε ο Paolo Nespoli.

Ο ίδιος ο Nespoli δεν εμφανίζεται στην ταινία, παρά μονάχα καθώς ο Διαστημικός Σταθμός βρίσκεται πάνω από τον Ειρηνικό Ωκεανό και κατευθύνετε προς τη ημερήσια πλευρά της Γης, μπορεί κανείς να διακρίνει το είδωλό του στο παράθυρο καθώς κινείται προς την κάμερα. 
 

Υπάρχει, ωστόσο, μία διαφορά ανάμεσα στην ταινία ‘First Orbit’ και την πρώτη πτήση του Gagarin: το φεγγάρι.

«Καθώς ο Gagarin κινήθηκε προς τη νυχτερινή πλευρά της Γης στις 12 Απριλίου 1961, αντίκρυσε μία ημισέληνο,» εξηγεί ο Christopher.

«Σύμφωνα με την αυτοβιογραφία του ‘Road to the Stars’, αναζήτησε από περιέργεια να δει το φεγγάρι, αλλά αυτό βρισκόταν πέρα από το οπτικό του πεδίο. ‘Δεν πειράζει,’ σημείωσε, ‘Θα το δω την επόμενη φορά.’»

Ο Gagarin δεν είχε την ευκαιρία να ταξιδέψει στο διάστημα για δεύτερη φορά, αλλά ο Christopher προσέθεσε το φεγγάρι στην ταινία του. 
 

 
«O Paolo δεν έχει δει ακόμα την ταινία, αλλά ανυπομονεί να την δει μόλις επιστρέψει από το Διαστημικό σταθμό,» επισήμανε ο Roland Luettgens, ο οποίος είναι ο υπεύθυνος για της αποστολές της ESA στο Κέντρο Ελέγχου Columbus και έχει μεταφέρει στον Paolo τα νέα για την επιτυχία της ταινίας.

«Είναι ιδιαίτερα χαρούμενος που συμμετείχε και ο ίδιος στο γύρισμα της ταινίας και στέλνει πολλούς χαιρετισμούς σε όλους όσους συνέβαλαν στην ολοκλήρωσή της.»

Την ταινία μπορεί να παρακολουθήσει κανείς δωρεάν στοwww.firstorbit.org, καθώς και στο YouTube. Στη διάρκεια της πρώτης εβδομάδας μετά την ανάρτισή της, η ταινία έχει παιχθεί περίπου 2,6 εκατομμύρια φορές.

H Eλλάδα από το διάστημα: το Αγαθονήσι, ένα μικρό, ακριτικό νησί

Το μικρό και άγνωστο για τους πολλούς Αγαθονήσι

 

21 April 2011

Καθώς η αποστολή του στο Διεθνή Διαστημικό Σταθμό οδεύει προς το τέλος, ο Ιταλός αστροναύτης Paolo Nespoliανακάλυψε με το φωτογραφικό του φακό μία άγνωστη γωνιά της Ελλάδας, το Αγαθονήσι, ένα μικρό νησί των Δωδεκανήσων που έχει μέχρι σήμερα παραμείνει ανέγγιχτο από το χρόνο και τον άνθρωπο.

  Ο μικρός αυτός παράδεισος με την παρθένα φύση πήρε το όνομά του από το αγαθόχορτο που φυτρώνει σε αφθονία στο νησί. Άλλη εκδοχή λέει ότι το όνομα του πηγάζει από τον καλοκάγαθο χαρακτήρα των λιγοστών κατοίκων του, ο αριθμός των οποίων δεν ξεπερνάει σήμερα τους 160.  

  Η σημερινή του ονομασία χρησιμοποιείται τα τελευταία πενήντα χρόνια, αφότου όλοι οι κάτοικοι του νησιού συμφώνησαν και υπέγραψαν το κείμενο της μετονομασίας του. Ανάμεσα τις παλαιότερες ονομασίες του συναντά κανείς το Γαϊδουρονήσι, που οφείλεται στο σχήμα του που μοιάζει με γάιδαρο.

Το Αγαθονήσι, περιτριγυρισμένο από τις μικρονησίδες Ψαθονήσι, Στρογγυλή, Γλάρος, Κουνέλι και Μέρα, είναι ένα από τα χιλιάδες μικρά νησιά που στέκονται βαθιά ριζωμένα στα γαλανά νερά του Αιγαίου πελάγους, και υψώνουν προς τον ουρανό τις πέτρινες κορφές τους. Περιμένουν τον ταξιδιώτη να ανακαλύψει τα δικά τους ανεξάντλητα μυστικά.

Ο διαστημικός ταξιδιώτης Paolo Nespoli, όταν τον ρώτησαν πως επιλέγει τι να φωτογραφίσει, απάντησε πως κάποιες φορές αναζητά να βρει συγκεκριμένες τόπους και πολιτείες, ακόμα και την ώρα της ημέρας ή της νύχτας που το φως είναι πιο κατάλληλο.

Άλλες φορές πάλι, όταν έχει λίγο ελεύθερο χρόνο, απλά κοιτάει έξω από το παράθυρο του πανοραμικού παρατηρητήριο Cupola και φωτογραφίζει ό,τι όμορφο τραβήξει το βλέμμα του. Δεν είναι λίγες, όμως, οι φορές που η μία λήψη διαδέχεται άλλη κι άλλη, και φωτογραφίζοντας περνάει ο χρόνος χωρίς να το καταλάβει.

  http://www.esa.int/esaCP/SEMPMEYGRMG_Greece_0.html

Γιούρι Γκαγκάριν: 50 χρόνια από την πρώτη πτήση στο Διάστημα

Γιούρι Γκαγκάριν: 50 χρόνια από την πρώτη πτήση στο Διάστημα

Στις 12 Απριλίου 1961 εκτοξεύθηκε µε το διαστηµόπλοιο Vostok από το κοσµοδρόµιο του Μπαϊκονούρ

Η διάρκειας 108 λεπτών πρώτη πτήση του ανθρώπου στο ∆ιάστηµα, ακριβώς πριν από 50 χρόνια, άνοιξε νέους ορίζοντες για την ανθρωπότητα και µετέτρεψε εν µία νυκτί το γιο ενός αγρότη, τον Γιούρι Γκαγκάριν, σε έναν από τους ήρωες του 20ού αιώνα. «Για µένα όλη η ζωή ήταν µια τέλεια στιγµή», έλεγε αρκετό καιρό µετά ο Γκαγκάριν, ο οποίος εκτοξεύθηκε µε το διαστηµόπλοιο Vostok από το κοσµοδρόµιο του Μπαϊκονούρ στις 12 Απριλίου 1961.  Σήµερα απ’ άκρη σε άκρη της Ρωσίας πραγµατοποιούνται εκδηλώσεις µνήµης για εκείνη τη µεγάλη επιτυχία, ενώ το Κρεµλίνο έδωσε στη δηµοσιότητα άκρως απόρρητα έγγραφα προκειµένου να σταµατήσουν οι φήµες ότι ο Γιούρι δολοφονήθηκε επτά χρόνια αργότερα σε µυστηριώδες αεροπορικό δυστύχηµα.

 

Oι µεγαλύτεροι εορτασµοί όµως γίνονται σήµερα στο Σταρ Σίτι, την πόλη που δηµιουργήθηκε στα περίχωρα της Μόσχας για να φιλοξενήσει τα µέλη του σοβιετικού διαστηµικού προγράµµατος και όπου ακόµα εκπαιδεύονται κοσµοναύτες. 

Oπως θυµάται ο βετεράνος δηµοσιογράφος Βλαντίµιρ Γκουµπάρεφ από τις διηγήσεις τού κοσµοναύτη, « ο Γιούρι επί 10 λεπτά στη διάρκεια της πτήσης του νόµιζε ότι ήταν νεκρός. Η πτήση ήταν απίστευτα δύσκολη και απολύτως ηρωική. Τότε οι περισσότεροι πίστευαν ότι εάν ένας άνθρωπος πάει στο ∆ιάστηµα θα τρελαθεί». 

Το Vostok αντιµετώπισε προβλήµατα κατά την κάθοδό του και το σώµα του Γκαγκάριν δέχθηκε πολλά G – δύο µε τρεις φορές περισσότερα από αυτά που αισθάνονται οι σηµερινοί αστροναύτες. Στη δηµοσιότητα δόθηκε και ένα σηµείωµα προς την οικογένειά του που είχε αφήσει ο Γκαγκάριν σε περίπτωση που δεν επέστρεφε από την αποστολή. 

« Εάν συµβεί κάποιο δυστύχηµα µην αναλωθείτε στο πένθος. Η ζωή είναι ζωή και κανείς δεν είναι ασφαλής - ανά πάσα στιγµή µπορεί να τον πατήσει ένα αυτοκίνητο» έγραφε.

Πηγή: ΤΑ ΝΕΑ

Ξεκίνησε η αποστολή της ESA στην Αρκτική

11 April 2011

Για να εξασφαλίσουν ότι ο δορυφόρος CryoSat συγκεντρώνει τα πιο ακριβή στοιχεία για τους πάγους στους πόλους της Γης, οι επιστήμονες της ESA και της NASA ξεκίνησαν από κοινού εκστρατεία συλλογής μετρήσεων στις περιοχές πάνω από τις οποίες διέρχεται.

 

Ο δορυφόρος CryoSat εκτοξεύτηκε πριν από ένα χρόνο, στις 8 Απριλίου του 2010, για να χαρτογραφήσει τις εκτάσεις της Ανταρκτικής και της Αρκτικής που καλύπτονται απο πάγο. Από ψηλά διακρίνονται παγωμένες οροσειρές και κοιλάδες που άφησε πίσω του το χιόνι που εδώ και χιλιάδες χρόνια δεν έλιωσε.  

 

Καθώς περιστρέφεται γύρω από τη Γη σε ύψος μικρότερο από οποιοδήποτε άλλο δορυφόρο, με τη βοήθεια υπερσύγχρονων ραντάρ, ο CryoSat προσφέρει ακριβείς μετρήσεις του πάχους των πάγων που θα επιτρέψουν τους επιστήμονες να απαντήσουν σε κρίσιμα ερωτήματα.

Ποια είναι η επίδραση των κλιματικών αλλαγών στο λιώσιμο των πολικών πάγων και αντίστροφα, σε ποιο βαθμό η συρρίκνωση τους μπορεί να επιταχύνει την υπερθέρμανση του πλανήτης μας είναι μονάχα δύο από τα ερωτήματα στα οποία επιχειρεί να δώσει απάντηση ο CryoSat.

 

	Δικινητήριο υδροπλάνο τύπου Twin Otter

Ωστόσο, όπως και σε κάθε αποστολή παρατήρησης της Γης, η ακρίβεια των δορυφορικών μετρήσεων είναι απαραίτητο να επιβεβαιωθεί μέσα από τη σύγκρισή τους με αντίστοιχες μετρήσεις στην επιφάνεια της Γης. Κάτι τέτοιο, όμως, απαιτεί ένα ταξίδι στο αφιλόξενο περιβάλλον του Αρκτικού κύκλου.

Ο Τοmmaso Parrinello που ηγείται της αποστολής από την πλευρά της ESA  δήλωσε ότι «αυτή είναι μία από τις σημαντικότερες, καθώς για πρώτη φορά θα πραγματοποιηθούν ταυτόχρονα μετρήσεις του πάχους του πολικού πάγου από το διάστημα, τον αέρα και το έδαφος.»

Για ένα μήνα ομάδες επιστημόνων στη Γροιλανδία, στο αρχιπέλαγος Svalbard στη Νορβηγία, τη νήσο Devon και την περιοχή Alert στο βόρειο Καναδά θα συλλέξουν μετρήσεις στο έδαφος. Παράλληλα, αεροπλάνα που θα συγκεντρώνουν μετρήσεις από τον αέρα.

 

Μετρήσεις από το έδαφος

Στην προσπάθεια αυτή, η ΕSA συνεργάζεται με τη NASA, η οποία ως μέρος του προγράμματος Icebridge συμμετέχει στις πτήσεις πάνω από τις περιοχές όπου πραγματοποιούνται μετρήσεις του πάχους των πολικών πάγων από το έδαφος και από το δορυφόρο CryoSat.

Σύμφωνα με τον Malcolm Davidson της ΕSA, μέσα από τη συνεργασία αυτή θα χρησιμοποιηθούν διαφορετικά επιστημονικά όργανα για να συγκεντρωθούν μετρήσεις για το χιόνι και τον πάγο που θα βοηθήσουν τους επιστήμονες να αξιολογήσουν τις παρατηρήσεις των δορυφόρων CryoSat και ICESat.

«Είναι μία μοναδική ευκαιρία να διερευνήσουμε τις δυνατότητες που προσφέρουν οι δύο αποστολές της ESA και της NASA για να σχεδιάσουμε λεπτομερείς χάρτες του χιονιού και του πάγου που καλύπτουν τόσο την ξηρά όσο και τη θάλασσα στην Αρκτική,» τόνισε ο Δρ Davidson.

 

	Πολικοί πάγοι

Toν προσεχή Μάιο, την ομάδα επιστημόνων της ESA που έχει εγκατασταθεί στη Γροιλανδία θα επισκεφθεί αντιπροσωπεία του WWF Ολλανδίας. Το ενδιαφέρον του WWF για τα αποτελέσματα από τη Γροιλανδία πηγάζει από το γεγονός ότι το έδαφος της Ολλανδίας βρίσκεται σε μεγάλο ποσοστό κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας.

Επιπλέον, «καθώς το WWF βασίζεται σε αποτελέσματα επιστημονικών ερευνών, οι προσπάθειες που γίνονται προκειμένου να καταλάβουμε περισσότερα για τις επιπτώσεις που έχει η αλλαγή του κλίματος στην Αρκτική έχουν ιδιαίτερη σημασία για εμάς,» εξηγεί ο Johan van de Gronden, Γενικός Σύμβουλος του WWF Ολλανδίας.

«Ο δορυφόρος της ESA CryoSat επιτρέπει τον λεπτομερή καθορισμό αλλαγών στο πάχος των πάγων που μπορεί να είναι από μερικά μέτρα μέχρι πέντε χιλιόμετρα στην Ανταρκτική. Τα στοιχεία αυτά θα συμβάλλουν στη λήψη αποφάσεων για την περιοχή στην οποία οι συνέπειες της υπερθέρμανσης είναι πιο αισθητές από οπουδήποτε αλλού.»

Τα τελευταία νέα από την εκστρατεία στην Αρκτική θα δημοσιεύονται στο ιστολόγιο της αποστολής CryoSat.

Πρωτοφανής αραίωση στο στρώμα του όζοντος πάνω από την Αρκτική

 

6 April 2011

Στη διάρκεια του περασμένου Μαρτίου, ο δορυφόρος Envisat της ΕSA κατέγραψε αραίωση σε ποσοστό 40% στο προστατευτικό στρώμα του όζοντος πάνω από την Ευρώπη και το βόρειο Ατλαντικό Ωκεανό.

 

Οι επιστήμονες αποδίδουν την πρωτοφανή αυτή μείωση σε ασυνήθιστα ισχυρούς ανέμους, οι οποίοι είχαν ως αποτέλεσμα ψυχρές αέριες μάζες να απομονωθούν στη διάρκεια του χειμώνα γύρω από το Βόρειο Πόλο και εξαιρετικά χαμηλές θερμοκρασίες να θυμίζουν τις ακραίες συνθήκες που συναντά κανείς το χειμώνα στην Ανταρκτική.

Με το θερμό 'Ηλιο του Μαρτίου, η θερμοκρασία αυξήθηκε απότομα με αποτέλεσμα να απελευθερωθούν άτομα χλωρίου και βρωμίου, γνωστά για την καταστροφική τους δράση στο στρώμα του όζοντος στη στρατόσφαιρα, το οποίο βρίσκεται σε ύψος περίπου 20 χιλιομέτρων από την επιφάνεια της Γης.  

	H κατανομή της θερμοκρασίας πάνω από την Αρκτική

Το στρώμα του όζοντος λειτουργεί σαν ένα φίλτρο το οποίο προστατεύει τη Γη από τη βλαβερή υπεριώδη ακτινοβολία του Ήλιου τόσο για τη θαλάσσια ζωή, όσο και για τον ίδιο τον άνθρωπο, αφού είναι ένας από τους φυσικούς παράγοντες που σχετίζεται με την εμφάνιση καρκίνου του δέρματος και καταρράκτη.

Οι θερμοκρασίες που επικρατούν στην Αρκτική διαφοροποιούνται σημαντικά  από τη μία χρονιά στην άλλη. Ο περσινός χειμώνας χαρακτηρίστηκε από σχετικά υψηλές θερμοκρασίες και σχεδόν μηδενική απώλεια του όζοντος. Αντίθετα, εξαιρετικά χαμηλές θερμοκρασίες είχαν παρατηρηθεί πάνω από το  Βόρειο πόλο το 1997.

Οι επιστήμονες μελετούν τώρα γιατί ο χειμώνας του 2011 και του 1997 ήταν τόσο ψυχροί στην Αρκτική και εάν συνδέονται με κλιματικές αλλαγές, οι οποίες οφείλονται σε ανθρωπογενείς παράγοντες.

 

H κατανομή του όζοντος το 2010 και 2011

Ο Δρ Μark Weber από το Πανεπιστήμιο της Βρέμης κάνει λόγο για συνεχή μείωση της μέσης θερμοκρασίας στη στρατόσφαιρα, το δεύτερο στρώμα της ατμόσφαιρας, αμέσως πάνω από την τροπόσφαιρα, που θα οδηγήσει σε περαιτέρω αραίωση του στρώματος του όζοντος.

«Από την άλλη, μελέτες έχουν δείξει ότι η κυκλοφορία αερίων μαζών στη στρατόσφαιρα μπορεί να ενισχυθεί στο μέλλον, και τελικά όζον να μεταφερθεί από τους τροπικούς προς μεγαλύτερα γεωγραφικά πλάτη και η τρύπα του όζοντος πάνω από την Αρκτική να μειωθεί.»

Θα χρειαστούν ακόμα περισσότερες μελέτες, ωστόσο, προκειμένου να δωθεί απάντηση στο ερώτημα αυτό. To πρόγραμμα της ESA για την κλιματική αλλαγή έχει, μεταξύ άλλων, σκοπό να ενισχύσει τη χρήση δορυφορικών δεδομένων που έχουν συγκεντρωθεί μέχρι σήμερα για τη λεπτομερή μελέτη της μεταβολής του όζοντος στη στρατόσφαιρα.

«Ο δορυφόρος Envisat συγκεντρώνει μετρήσεις που είναι απαραίτητες για να μπορέσουν οι επιστήμονες να διακρίνουν εάν οι μεταβολές στη συγκέντρωση του όζοντος οφείλονται σε χημικά αέρια που διασπούν τα μόρια του όζοντος ή σε κλιματικές μεταβολές που επηρεάζουν και τη στρατόσφαιρα», σχολιάζει ο Δρ Weber.

Τα αέρια που εξασθενούν το στρώμα του όζοντος έχουν περιοριστεί σταδιακά, σύμφωνα με το Πρωτόκολλο του Μόντρεαλ. Η παρουσίαση τους όμως συμβάλλει ακόμα και σήμερα στην διάσπαση του όζοντος στη στρατόσφαιρα που είναι περισσότερο αισθητή όταν οι θερμοκρασίες στη διάρκεια του Αρκτικού χειμώνα είναι ιδιαίτερα χαμηλές

http://www.esa.int/esaCP/SEMDZP4SZLG_Greece_1.html